Z sercem dla zdrowia

EKG i echo serca patrzą na serce z dwóch różnych stron. EKG zapisuje jego czynność elektryczną: pokazuje rytm, przewodzenie i ślady niedokrwienia, a samo wykonanie zajmuje kilkanaście minut i wymaga tylko przyklejenia elektrod. Echo serca to badanie ultrasonograficzne, czyli obraz: widać na nim budowę serca, pracę zastawek, grubość mięśnia i siłę skurczu. Dzięki temu echo wykrywa wady zastawkowe, kardiomiopatię czy niewydolność serca, których sam zapis EKG nie pokaże. Działa to też w drugą stronę: przemijające zaburzenie rytmu widać w EKG, a nie w obrazie USG.

Dlatego kardiolog zwykle zleca oba badania i czyta je razem. Oba są bezbolesne, nie ma w nich promieniowania i nie wymagają specjalnego przygotowania. Które będzie potrzebne w Twoim przypadku, zdecyduje lekarz po rozmowie i badaniu.

Holter EKG nie wymaga bycia na czczo ani żadnych wyrzeczeń. W dniu badania przyjmij wszystkie leki, które bierzesz na stałe; o ewentualnym odstawieniu czegokolwiek decyduje wyłącznie lekarz kierujący. Weź ze sobą spis przyjmowanych leków i kopię dokumentacji medycznej, a jeśli masz wszczepiony stymulator, także wydruk z ostatniej kontroli albo legitymację rozrusznika.

Ubierz się w coś, co łatwo zdjąć przez górę. Elektrody przyklejamy do skóry klatki piersiowej, więc tego dnia nie smaruj jej kremem ani balsamem, a przy mocnym owłosieniu potrzebne bywa ogolenie tych miejsc.

Po założeniu urządzenia żyj normalnie: pracuj, chodź, śpij jak zwykle. Zapis ma pokazać Twój zwykły dzień, a nie dzień oszczędzania się. Zapisuj godziny, w których czujesz kołatanie, zawroty głowy czy duszność, albo zaznaczaj je przyciskiem na rejestratorze. Zasady kąpieli zależą od modelu urządzenia i wyjaśnimy je przy zakładaniu.

Do echa serca nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Możesz normalnie jeść i pić, pora dnia nie ma znaczenia, nie obowiązuje żadna dieta. W dniu badania przyjmij wszystkie leki, które bierzesz na stałe; o odstawieniu któregokolwiek z nich decyduje lekarz kierujący, nie pacjent.

Weź ze sobą wcześniejsze wyniki badań serca, jeśli je masz, bo porównanie z poprzednim obrazem bywa cenniejsze niż pojedynczy wynik. Osoby z wszczepionym stymulatorem prosimy o wydruk z ostatniej kontroli albo legitymację rozrusznika.

Samo badanie polega na przyłożeniu głowicy ultrasonograficznej do klatki piersiowej. Rozbierasz się do pasa i leżysz na lewym boku, zwykle przez kilkadziesiąt minut. Żel używany do badania jest chłodny, ale niegroźny dla skóry i łatwo się zmywa. Echo jest bezbolesne, nie ma w nim promieniowania i nie ma przeciwwskazań do jego wykonania, dlatego robimy je także dzieciom i kobietom w ciąży.

Próba wysiłkowa to zapis EKG rejestrowany podczas kontrolowanego wysiłku, u nas na rowerze stacjonarnym. Przez cały czas lekarz obserwuje pracę serca i mierzy ciśnienie, a obciążenie rośnie stopniowo, etapami. Całe badanie zajmuje zwykle od 20 do 40 minut, zależnie od liczby przejechanych etapów; sam wysiłek jest krótszą częścią tego czasu.

Na próbę wysiłkową potrzebne jest skierowanie od kardiologa albo lekarza rodzinnego. Przed badaniem nie pal, nie pij alkoholu ani mocnej kawy i nie jedz obfitego posiłku, a w poczekalni odpocznij kilkanaście minut. Leki przyjmowane na stałe weź normalnie, a szczegółowe zalecenia w tej sprawie przekazuje lekarz kierujący. Przyjdź w wygodnym stroju i obuwiu sportowym.

W trakcie badania mów lekarzowi o wszystkim, co czujesz. Ból w klatce piersiowej, zawroty głowy czy duszność są powodem do przerwania próby. Po badaniu odpocznij kilkanaście minut i wypij co najmniej pół litra wody.

Holter ciśnieniowy, w skrócie ABPM, to całodobowy automatyczny pomiar ciśnienia tętniczego. Na ramię zakładamy mankiet połączony z niewielkim rejestratorem: w dzień pomiar powtarza się co 15 do 20 minut, w nocy mniej więcej co pół godziny. Podczas samego pomiaru wystarczy nie ruszać ręką i nie rozmawiać, poza tym żyjesz normalnie. Na dobę rezygnujesz z kąpieli i z bardzo intensywnego wysiłku, warto też założyć luźniejsze ubranie, pod którym mankiet i rejestrator będą niewidoczne.

Badanie zleca się wtedy, gdy pojedyncze pomiary w gabinecie nie wystarczają: przy podejrzeniu nadciśnienia, przy dużych różnicach między pomiarem u lekarza a domowym, przy ocenie skuteczności leczenia oraz przy podejrzeniu nadciśnienia w ciąży. Szczególnie ważna jest noc, bo ciśnienie powinno wtedy spadać, a o tej porze nikt zwykle sam sobie go nie mierzy. Wynikiem jest profil dobowy, na podstawie którego lekarz decyduje o dalszym postępowaniu.

USG Doppler tętnic szyjnych to badanie ultrasonograficzne naczyń, którymi krew płynie do mózgu. Głowica przyłożona do szyi pokazuje ścianę tętnicy i prędkość przepływu, dzięki czemu widać blaszki miażdżycowe oraz to, czy zwężają światło naczynia i w jakim stopniu. Badanie jest bezbolesne, bez promieniowania i bez kontrastu, nie wymaga bycia na czczo ani innego przygotowania.

Lekarz zleca je najczęściej po udarze mózgu lub po przemijającym niedokrwieniu, przy szmerze wysłuchanym nad tętnicą szyjną, przy zawrotach głowy i zaburzeniach widzenia wymagających wyjaśnienia, przed planowaną operacją naczyniową lub kardiochirurgiczną, a także u osób z rozpoznaną miażdżycą w innej lokalizacji oraz z kilkoma czynnikami ryzyka naraz: nadciśnieniem, cukrzycą, wysokim cholesterolem, paleniem papierosów.

U osoby bez objawów i bez czynników ryzyka to badanie zwykle nie jest potrzebne. O wskazaniu decyduje lekarz po rozmowie i osłuchaniu tętnic.